على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2709
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
قمع ( qomo ' ) ع . ج . قموع ( qamu ' ) . قمعاء ( qam ' ' ) ا . ص . ع . مؤنث اقمع : زنى كه در بن مژههاى آن آبله ريزه بر دميده باشد . و ماديانى كه يكى از دو زانوى آن ورم كرده باشد . ج : قمع ( qom ' ) . قمعال ( qem ' l ) ا . ع . مهتر و بزرگ قوم . و سردار شبانان . قمعالة ( qem ' lat ) ا . ع . سر نره و حشفهء بزرگ . قمعان ( qam ' ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو گوشهء پائينى جلت خرما . قمعة ( qom'at ) ا . ع . سربند انبان و جز آن . قمعة ( qam'at ) و ( qam'at ) و ( qama'at ) ا . ع . برگزيدهترين و بهترين مال و يا مخصوص است بخيار شتران . و برگزيدگى چيزى . ج : قمع ( qom ' ) . قمعة ( qama'at ) ا . ع . راس و سر . و كوهان شتر . ج : قمع ( qama ' ) . و مگس ريزهاى كه در شدت گرما بر شتر و آهو نشيند . ج : مقامع ( qaq me ' ) . قمعة ( qame'at ) ص . ع . ماديانى كه در يكى از دو زانوى آن و يا سر در سر عرقوب آن غلظتى باشد . و ناقة قمعة : ماده شتر گشن خواه . قمعل ( qom'al ) و ( qom'ol ) ا . ع . تلاق و بظر . قمعل ( qom'ol ) ا . ع . كاسهء بزرگ . و قرح كوچك . و ديگ كوچك تنگ گردن . و نام مرغ خردى كوتاه گردن گوتاه نول . قمعلة ( qam'alat ) م . ع . قمعل قمعلة : بزرگ و مهتر قوم گرديد . و قمعل النبت : بيرون آمد قماعيل آن گياه . قمعوث ( qom'us ) ا . ع . مرد ديوث و بىغيرت دربارهء زن خود . قمعول ( qom'ul ) ا . ع . كاسهء بزرگ . قمعولة ( qom'ulat ) ا . ع . گره . و شكن . و عقد . و نورد . و غلاف گياه . و غنچهء ناشكفتهء آن . ج : قماعيل . يق : فى راسه قماعيل اى عقد . قمقام ( qamq m ) و ( qomq m ) ا . ع . درياى ژرف . و كار مهم و بزرگ . و عدد بسيار و معظم عدد . و مهتر و بزرگ قوم . و كنهء ريزه . و نوعى از شپش كه به سختى بين موهامى چسپد و عبارت از شپش زهار باشد . قمقامة ( qamq mat ) ا . ع . واحد قمقام يعنى يك كنهء ريزه . و يك شپش . قمقم ( qemqem ) ا . ع . غورهء خشك خرما . قمقم ( qomqom ) ا . ع . سبو و آوندى مر عطاران را . و آوندى از مس كه در آن آب گرم مىكنند . و حلقوم و ناى گلو . المثل : على هذا دار القمقم يعنى معنى خبر در نزد اين است ، و اين مثل را دربارهء مردى گويند كه خبير و آگاه در كار باشد . قمقمان ( qomqom n ) ا . ع . عدد بزرگ . و بزرگترين و بهترين جزء . قمقمة ( qamqamat ) م . ع . قمقم الله عصبه قمقمة : گرد آراد خداى پى او را و قبض كناد آن را و يا چيره گرداباد به روى كنه را . قمقمة ( qomqomat ) ا . ع . كاسه و آوندى از مس كه در آن آب گرم كنند . ج : قماقم . قمقمه ( qomqome ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آوند آب خورى از مس كه مسافر با خود برميدارد . قمل ( qaml ) ا . ع . شپش . و قمل قريش : دانهء صنوبر . قمل ( qamal ) م . ع . قمل قملا ( از باب سمع ) : بسيار گرديد شپش در او . و قمل راسه : بسيار شد شپش سر او . و قمل بطنه : كلان گرديد شكم او . و قمل العرفج : خجكهاى سياه مانند شپش بر عرفج برآمد . و قمل القوم : بسيار شدند آن گروه . و قمل الرجل : فربه شد آن مرد پس از لاغرى . قمل ( qamel ) ص . ع . شپش دار و پر شپش . و غل قمل يعنى بند و غل در دست و شپش در سر ما نيز اسير . و نيز زن بد خلق را غل قمل گويند . قمل ( qomal ) ا . ع . كنه و شپش گوسپند و شتر . قمل ( qommal ) ا . ع . جانوركى از جنس كنه و كوچكتر از آن كه در بدن شتر لاغر پديد مىآيد . و مورچهء كوچك . و ملخ بىپر . و جانوركى سرخ بال مانند ملخ و بدبو كه غير مأكول است . قمل ( qommal ) ا . ع . ج . قملة الزرع . قملة ( qamlat ) ا . ع . واحد قمل يعنى يك شپش . و قملة النسر : يك نوع جانوركى . قملة ( qamelat ) ص . ع . مؤنث قمل يعنى پرشپش . قملة ( qamelat ) و ( qommalat ) ص . ع . امراة قملة : زن بسيار كوتاه . و امراة قملة كذلك . قملة ( qommalat ) ا . ع . قملة الزرع : جانوركى به شكل كنه و گنده بوى و مانند ملخ پرواز مىكند و خورندهتر از ملخ است مر كشت را . ج : قمل ( qommal ) . و قملة الاذن : جعل و گوش خيزك و هزار پا . قملى ( qamaliyy ) ا . ع . مرد كوتاه بالا و پست و حقير . و مرد بيابانى كه بود باش در شهر را اختيار كند . قملية ( qamaliyyat ) ص . ع . امراة قملية : زن بسيار كوتاه . قمم ( qemam ) ع . ج . قمة ( qemmat ) .